Nederlandse jongeren voelen zich structureel niet gehoord door de politiek

Onderzoek onder ruim 1.200 jongeren

Net als voorgaande jaren heeft UNICEF in 2025 ter voorbereiding van het Jongerenadvies 2025 door Ipsos I&O onderzoek laten doen naar de maatschappelijke vraagstukken die jongeren in Nederland op dit moment belangrijk vinden. Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een online vragenlijst onder 1.295 jongeren (10 t/m 17 jaar) in het I&O Research Panel en een partnerpanel. De resultaten zijn vervolgens verder verdiept met behulp van drie focusgroepen. Het online onderzoek gaf inzicht in welke onderwerpen jongeren belangrijk vinden. Met de focusgroepen kregen we inzicht in waarom jongeren deze onderwerpen kiezen, waar ze zich zorgen over maken en welke oplossingsmogelijkheden zij zelf zien.

Jongeren voelen zich nog steeds niet gehoord door de Nederlandse politiek

Gemiddeld beoordelen jongeren de mate waarin zij zich gehoord voelen door de Nederlandse politiek met het rapportcijfer 4,4 op een schaal van 1 tot 10. Dit is vergelijkbaar met 2024, toen jongeren gemiddeld een 4,5 gaven. Jongeren lichten toe dat zij geen stemrecht hebben en niet om hun mening gevraagd worden. Ook is de politiek volgens sommigen te veel gefocust op problemen die volwassenen aangaan en minder op waar jongeren (in de toekomst) mee te maken hebben.

Figuur 1 – Hoe goed vind jij dat de regering en de politiek luisteren naar de mening van kinderen en jongeren? (n=1.295)

Jongeren negatief over gedrag van politici

Ruim vier op de tien jongeren (43%) zijn van mening dat politici zich slecht gedragen. Zij vinden dat politici veel ruzie maken en zich kinderachtig gedragen. Ook hebben jongeren het gevoel dat politici meer gefocust zijn op hun eigen belangen, dan op het oplossen van problemen voor het land. Daarnaast vindt de helft (50%) het moeilijk om te beoordelen hoe politici zich gedragen en is 8 procent van mening dat politici zich wel goed gedragen.

Top 3 belangrijkste onderwerpen: pesten, betaalbare woningen en veiligheid

Van de voorgelegde onderwerpen zijn pesten (41%), te weinig en te dure huizen (36%) en de veiligheid van Nederland (39%) de onderwerpen die jongeren het meest belangrijk vinden. Er zijn verschillen te zien tussen verschillende leeftijdsgroepen. Pesten staat bij de jongere groep (10 t/m 15 jaar) bovenaan in de top 3, terwijl dit voor oudere jongeren (16 t/m 17 jaar) buiten de top 3 valt. Bij de 16- en 17-jarigen staat het huizentekort op de eerste plaats, gevolgd door mentale problemen bij jongeren. De thema’s veiligheid en huizentekort vallen juist in de jongste leeftijdsgroep (10 t/m 12 jaar) buiten de top 3. In deze leeftijdsgroep staat dierenleed op de tweede plaats en armoede op de derde plaats.

Figuur 2 – Welke problemen vind jij op dit moment belangrijk in Nederland? (minimaal 3 en maximaal 10 onderwerpen) (n=1.295)

Zorgen over pesten, huizentekort en veiligheid van Nederland

In de focusgroepen gingen we verder in op de drie belangrijkste onderwerpen en waar jongeren zich precies zorgen over maken.

Pesten: Jongeren geven aan dat pesten een complex probleem is dat in uiteenlopende vormen, zowel fysiek als online, voorkomt en een grote impact heeft. Volgens de jongeren is het onderscheid tussen plagen en pesten soms vaag. In alle leeftijdsgroepen erkennen jongeren dat pesten vaak voortkomt uit onzekerheid bij de pester en dat groepsdruk een rol speelt. Jongeren voelen zich soms geremd om pesten te melden omdat ze bang zijn dat volwassenen niet vertrouwelijk met deze meldingen omgaan en dit bijvoorbeeld aan ouders vertellen. Het aankaarten van pesten, vooral op anonieme wijze, blijft vaak moeilijk.

Huizentekort: Het huizentekort vormt een groot obstakel in de toekomstperspectieven van jongeren. De oudere jongeren (16 t/m 17 jaar) maken zich bijvoorbeeld zorgen over de mogelijkheid om studentenhuisvesting of een eigen woning of kamer te vinden, onder andere door de lange wachtlijsten. Volgens de jongeren vergroot zich de ongelijkheid tussen arm en rijk door het tekort aan woningen. Jongeren vragen zich af of zij een huis kunnen betalen zonder hun hele leven schulden te hoeven aflossen.

Veiligheid van Nederland: Jongeren benoemen dat het vooral gaat over hoe veilig mensen zich in Nederland voelen. Daardoor ging het over verschillende thema’s, zowel buitenlandse dreigingen (oorlog en conflict) als binnenlandse kwesties (criminaliteit). Hoewel de jongeren Nederland niet als zeer onveilig ervaren, beschouwen ze het ook niet als geheel veilig. Jongeren hebben bijvoorbeeld ervaringen met lastiggevallen worden op straat, maken ze zich zorgen over vrouwonvriendelijk gedrag, zien steekpartijen in het nieuws en worden soms messen meegenomen naar school.

Oplossingen

In de focusgroepen is ook gesproken over mogelijke oplossingen voor pesten, het huizentekort en de veiligheid van Nederland

Pesten: Het structureler aandacht geven aan pesten is, net als in 2024, de oplossing die jongeren aandragen om pesten tegen te gaan. Lessen over pesten en de impact zouden kunnen helpen. Jongeren geven aan dat online gesprekken zouden helpen om pesten laagdrempelig aan te kaarten. Hierbij zijn vertrouwelijkheid en anonimiteit cruciaal. De oudste groep (16 t/m 17 jaar) suggereert om meer aandacht te geven aan de pester.

Huizentekort: Jongeren vinden dat er meer regelgeving rondom huizenbezit moet komen. Jongeren hebben voorgesteld dat de overheid een maximale verkoopprijs voor woningen en een woninglimiet instelt. De overheid zou ook een vast percentage van de woningen beschikbaar moeten maken voor starters.

Veiligheid van Nederland: Voor de jongeren is het belangrijk om zich veiliger te gaan en kunnen voelen in Nederland. Het plaatsen van meer lantaarnpalen zou de zichtbaarheid en veiligheid op straat kunnen vergroten. Daarnaast zou voorlichting op scholen kunnen helpen om te leren hoe je zo veilig mogelijk over straat kan gaan. Volgens de jongeren zouden onderzoeken naar onveilige wijken en het ondernemen van gerichte actie, de veiligheid kunnen verbeteren. Om ons voor te bereiden op internationale conflicten, wordt voorgesteld om meer mensen te werven voor het leger. Al vinden jongeren het ook lastig om oplossingen te bedenken op het gebied van internationale veiligheid.

Onderzoeksverantwoording

Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een online vragenlijst onder jongeren in Nederland van 10 t/m 17 jaar in het I&O Research Panel, aangevuld met een extern panel. De dataverzameling vond plaats in mei 2025. In totaal vulden 1.295 jongeren de vragenlijst in. Aanvullend hebben we drie online focusgroepen gehouden. Op de kwantitatieve data is een weging toegepast naar geslacht, leeftijd, opleiding en regio. Hiermee zijn de uitkomsten op deze kenmerken representatief voor jongeren in Nederland.