Jongeren blijven smaakjesvapes gebruiken, ondanks verbod

Ondanks het verbod op de verkoop van vapes met smaakjes (anders dan tabak) gebruikt de meerderheid van de vapende jongeren in Nederland deze producten nog steeds. Ipsos I&O verzamelde de data voor dit onderzoek van het Trimbos-instituut.

Voor de verdiepende Jongerenmonitor Tabaks- en Nicotineproducten van het Trimbos-instituut verzamelde Ipsos I&O begin 2025 data van 5.726 jongeren van 12 tot en met 25 jaar over hun gebruik van tabak, vapes en snus.

Verbod heeft weinig effect

Sinds 1 januari 2024 is de verkoop van vapes met smaakjes in Nederland verboden. Toch geeft 85 procent van de jongeren die maandelijks vapen aan weleens een smaakjesvape te gebruiken. Bijna alle vapende jongeren weten dat de verkoop van vapes met een smaakje verboden is, maar dat leidt niet tot minder gebruik.

Jongeren komen er makkelijk aan

Jongeren die maandelijks vapen, kopen hun vapes vooral via vrienden of bekenden (31 procent), in een tabakswinkel of vapeshop (30 procent) of via een dealer (20 procent). Minderjarigen komen vaker via vrienden aan vapes; 18-plussers kopen ze vaker zelf in een winkel.

Tekenen van verslaving

Elf procent van de maandelijkse vapers vapet binnen vijf minuten na het opstaan, wat kan wijzen op een sterke nicotineverslaving. Daarnaast heeft één op de vijf jongeren weleens een smartvape gebruikt: een vape waarmee je bijvoorbeeld ook kunt bellen, appen en gamen. Net als smaakjesvapes voldoen smartvapes niet aan de wettelijke eisen en mogen ze in Nederland niet worden verkocht.

Kennis onvoldoende voor gedragsverandering

Drie op de vier vapende jongeren weten dat vapen schadelijk is voor hun gezondheid en hersenontwikkeling. Toch blijft het gebruik hoog. Tabaksexpert Esther Croes van het Trimbos-instituut concludeert dat kennis alleen niet genoeg is. Er is een systeemaanpak nodig met strengere handhaving door de overheid, betrokken ouders en meer verantwoordelijkheidsbesef bij verkopers.

De bevindingen kwamen onder andere via NOS onder de aandacht van het grote publiek.

Lees hier het volledige rapport.

Onderzoeksverantwoording

De dataverzameling voor dit onderzoek vond plaats in februari en maart van 2025.
In totaal werkten 5.726 jongeren van 12 t/m 25 jaar mee aan dit onderzoek. De jongeren zijn afkomstig uit het I&O Research panel en de panels van Norstat, Panelclix en Panelinzicht.

Respondenten van 16 t/m 25 jaar zijn direct gevraagd om mee te doen. Om respondenten van 12 t/m 15 jaar te werven was toestemming van de ouders nodig. Daarom zijn leden van de onderzoekspanels met kinderen in die leeftijdscategorie benaderd met de vraag of zij hun kinderen wilden uitnodigen voor deze studie.