Boekpresentatie “Het experiment-Schoof”, met Asher van der Schelde en Dick Schoof

Het experiment-Schoof

Bijna anderhalf jaar regeerde Dick Schoof Nederland, met een kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB. Het was in veel opzichten een bijzonder experiment: nog nooit was een radicaal-rechtse partij de grootste in Nederland. Schoof was de eerste partijloze premier sinds 1918. Het was een extraparlementair kabinet en beloofde een nieuwe politieke cultuur.
In “Het experiment-Schoof. Beschouwingen over het kabinet-Schoof 2024-2026”, een uitgave van Montesquieu Instituut, blikken historici, politicologen, bestuurskundigen en juristen terug op het kabinet-Schoof. Zij kijken onder andere naar de chaotische formatie, de relatie met politieke actoren als de Kamer, de rechterlijke macht, de media, de ambtenarij, belangengroepen en publieke opinie, de binnenlandse prestaties op de pontificaal naar voren geschoven dossiers, zoals asiel en migratie, stikstof en bestuurlijke vernieuwing, maar ook ‘Schoof’ in internationaal verband.

Hoe ontwikkelde het vertrouwen zich onder het kabinet- Schoof?

Het boek bestaat uit 20 hoofdstukken, geschreven door verschillende experts. Ipsos I&O-onderzoekers Asher van der Schelde en Peter Kanne verzorgden een hoofdstuk over het vertrouwen in overheid en politiek en hoe zich dat ontwikkelde voor, tijdens en kort na de ‘periode Schoof’.

In hun bijdrage kijken Asher en Peter vanuit het perspectief van de publieke opinie naar het kabinet-Schoof. De centrale vraag is: hoe ontwikkelde het vertrouwen zich onder het kabinet-Schoof? Ze staan daarbij eerst stil bij wat politiek vertrouwen precies is en hoe dit zich verhoudt tot andere fenomenen, zoals vertrouwen in de overheid, vertrouwen in het kabinet en opvattingen over het functioneren van de democratie. Ze kijken naar de ontwikkeling van het gemiddelde vertrouwen door de tijd heen en besteden hierbij speciale aandacht aan verschillen tussen opleidingsgroepen. Deze verschillen verklaren ze aan de hand van verschillen in stemgedrag en politieke opvattingen van de groepen en linken dit aan het beleid van het kabinet-Schoof.

Politiek vertrouwen tussen 2018 en 2025

Figuur 1 toont hoe drie variabelen (vertrouwen in de politiek, vertrouwen in de overheid en tevredenheid met het kabinet) zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. In hun hoofdstuk lichten Asher en Peter de verschillen tussen de parameters toe en verklaren ze de ontwikkeling.

Figuur 1: Ontwikkeling vertrouwen in de politiek, vertrouwen in de overheid en tevredenheid met het kabinet sinds maart 2018

Boekpresentatie dinsdag 28 april

“Het experiment-Schoof. Beschouwingen over het kabinet-Schoof 2024-2026” wordt gepresenteerd op dinsdag 28 april 2026 in Den Haag en is toegankelijk voor genodigden. Jeroen Vervliet van het Montesquieu Instituut, één van de twee eindredacteuren, geeft een toelichting over het Montesquieu Instituut, de Montesquieu Reeks, en wat de bedoeling is geweest van Nr. 26: “Het experiment-Schoof. Beschouwingen over het kabinet-Schoof 2024-2026”.

De andere eindredacteur, politicoloog Simon Otjes, geeft namens het Centrum voor Nederlandse Politiek en Bestuur van de Universiteit Leiden een nadere karakterisering van het boek. Vervolgens zal Jeroen Vervliet het eerste exemplaar overhandigen aan Dick Schoof, die op het boek en zijn premierschap zal reflecteren.

Rondetafelgesprek

De middag wordt afgesloten met een rondetafelgesprek onder leiding van Leonard Ornstein. Hij interviewt auteurs van enkele hoofdstukken: Anne Bos (parlementaire mores en staatsrechtelijke conventies), Mariken van der Velden (normalisering van radicaal-rechts), Sterre Dieteren (lobbyen), Asher van der Schelde (vertrouwen).

Het boek kan na publicatie worden aangeschaft in de boekwinkel of via WJS Uitgevers.